Digitale armoede, zelfs bij ons!

Wij zijn rijk. Rijk aan informatie. Doordat wij de luxe hebben om elke dag enkele minuten tot uren wat op het internet te surfen, kunnen wij meegenieten van een rijkdom aan informatie. Het internet zorgt echter wel voor een kloof tussen information haves en have-nots. Wij, diegene nu of straks online zitten te surfen zijn de informatierijken, maar er zijn ook veel mensen die amper of geen voordeel kunnen halen uit de verschillende vormen van de nieuwe technologie en dit veroorzaakt een nieuwe kloof: de digitale kloof.

digital-divide-india1157-620x354

Digital divide

De digitale kloof is al sinds 1999 prominent aanwezig in het ontwikkelingsdiscours van de arme landen. Velen denken dat als deze kloof zou verminderen of verdwijnen ook de traditionele problemen van armoede, gezondheid, tewerkstelling, onderwijs en sociale gelijkheid aanzienlijk zullen verminderen. Een onderzoeksrapport van de Nederlandse universiteit van Twente toont nog maar eens aan dat ongelijkheid in de toegang tot ICT niet losstaat van de andere maatschappelijke ongelijkheden. “Als de ongelijkheid in de samenleving in sociaal, economisch en cultureel opzicht toeneemt, dan geldt dit ook voor ongelijkheid in de toegang tot ICT” (van Dijk, 2003).

Als ik een oplossing voor dit probleem moet zoeken, kies ik voor de mening van Van Dijk (2003) die vindt dat de vorm van beleid die deze specifieke vorm van ongelijkheid zou willen bestrijden, zich op meer zal moeten richten dan alleen de toegang tot en het bezit van ICT. Bestrijding van ongelijkheid in de informatie- en netwerksamenleving moet zich ook richten op vaardigheden en het gebruik van ICT. Bovendien moet dat beleid ingezet worden in alle maatschappelijke contexten. Volgens een Vlaams onderzoek van Ilse Mariën (2010) moet de overheid zorgen voor de uitwerking of de oprichting van een netwerk voor kennisdeling en samenwerking. De integratie van ICT in het onderwijs is wel al een grote stap vooruit.

Vlaamse surfers in cijfers

Uit een onderzoek van Eurostat (2008-2009) bleek dat op dat moment 75% van de Vlaamse huishoudens thuis een computer had en 73% een internetverbinding. Er vond een stijging plaats, maar in vergelijking met andere Europese landen blijft onze internetpenetratie laag in Vlaanderen. Zo heeft hadden onze noorderburen in Nederland een verspreidingsgraad van 90%. De belangrijkste reden hiervan is dat onze kostprijs drie maal hoger is dan die van de Nederlanders. Er was verder ook een enorm verschil tussen internetgebruik van jongeren en 60-plussers. Maar liefst 88% van de Vlaamse jongeren gebruikte internet ten opzichte van 13% van de 60-plussers (Moreas, 2007). Het gebruik verschilde eveneens in grote mate naargelang het opleidingsniveau. Laaggeschoolden maakten er minder gebruik van. Slechts 45% van de laagopgeleiden gebruikten gedurende drie maanden van het onderzoek het internet tegenover 92% van de hoogopgeleiden. Er was wel sprake van een inhaalbeweging want cijfers van 2007 toonden nog 16% laaggeschoolden die het internet gebruiken versus 91% hooggeschoolden. De kwetsbare doelgroepen zoals mensen in armoede, mensen met een laag inkomen, laag opleidingsniveau liepen het meeste risico op uitsluiting. Zij zaten achterop op het vlak van bezit, gebruik en vaardigheden. Zo zie je maar dat de digitale kloof zelfs al duidelijk terug te vinden is een onderzoek in het oh-zo-kleine Vlaanderen.

Netgeneratie

stk_baby_laptop

De term “netgeneratie” wordt gebruikt om te verwijzen naar de jongeren die geboren zijn in het digitale tijdperk en bijgevolg doorheen hun hele leven blootgesteld zijn aan nieuwe media. Hierbij wordt verondersteld dat deze jongeren automatisch over de nodige vaardigheden beschikken omwille van hun gediversifieerd en intens gebruik van nieuwe media in het algemeen (Hargittai, 2010). Maar kan dit wel? Bestaat deze netgeneratie wel echt? Want alleen al in Vlaanderen heeft niet iedereen van mijn generatie en de ondertussen al jongere generaties de kans om veel gebruik te maken van nieuwe media. En inderdaad, veel onderzoeken hebben al aangetoond dat de netgeneratie niet zo digitaal vaardig is als werd verondersteld (Aarsand, 2007; Livingstone & Helsper, 2007; Lee, 2008; Brotcorne et al., 2009; Selwyn & Facer, 2009; van Deursen & van Dijk, 2009; Brotcorne et al., 2010; Hargittai, 2010). De digitale kloof zorgt er hier ook voor dat er veel verschillen zijn op vlak van intensiteit en diversiteit.

Volgens de studie van Van Dijk zal de digitale kloof nooit gedicht kunnen worden, zelfs niet enkel in België en Nederland. De kloof zal zich dan verplaatsen en er eentje worden tussen mensen die ICT en informatie kunnen inzetten voor het verbeteren van de eigen positie, en mensen die dat niet kunnen. Er zal dus eerder sprake zijn van een “gebruikskloof”. Denk jij dat de digital divide stilaan zal verdwijnen in België of overal ter wereld of heb jij ook eerder bedenkingen?

Bronnen:

  • Brotcorne, P., Mertens, L., & Valenduc, G. (2009). Offline jongeren en de digitale kloof. Over het risico op ongelijkheden bij ‘digital natives’. Brussel: POD Maatschappelijke Integratie FTU Fondation Travail-Université, Centre de Recherche Travail & Technology.
  • Hargittai, E. (2010). Digital Na(t)ives? Variation in Internet skills and uses among members of the “Net Generation”. Sociological Inquiry, 80(1), 92-113.
  • Livingstone, S., & Helsper, E. (2007). Gradations in digital inclusion: Children, young people and the digital divide. New Media & Society, 9, 671-696.
  • Mariën, I., Van Audenhove, L., Vleugels, C., Bannier, S., & Pierson, J. (2010). Digitale kloof van de tweede graad in Vlaanderen. Brussel: Onderzoeksrapport voor het Instituut Samenleving & Technologie (IST).
  • Moreas, M.-A. (2009). ICT in Vlaanderen, internationaal vergeleken. Brussel: Vlaamse Overheid, Studiedienst Vlaamse Regering (SVR).
  • Van Deursen, A. J. A. M., & Van Dijk, J. A. G. M. (2009). Using the Internet: Skill related problems in users’ online behavior. Interacting with Computers.
  • Van Dijk, J. A. G. M. (2003). De digitale kloof wordt dieper. Van ongelijkheid in bezit naar ongelijkheid in vaardigheden en gebruik van ICT, Den Haag/Amsterdam, Infodroom en SQM.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s